Sống tại châu Âu, bạn sẽ bị ảnh hưởng thế nào nếu nguồn nước không còn sạch và đủ dùng?
Ủy ban châu Âu đã công bố Chiến lược Tăng cường Khả năng Chống chịu về Nước (European Water Resilience Strategy), với mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước trong bối cảnh châu Âu đang đối mặt với tình trạng hạn hán, ô nhiễm và nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng.
Theo dữ liệu mới nhất, chỉ 37% nguồn nước mặt tại Liên minh châu Âu (EU) đạt chuẩn sinh thái tốt và chỉ 29% đạt tiêu chuẩn hóa học tốt. Cùng lúc, 30% diện tích EU đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước kéo dài do hạn hán, trong khi thiệt hại do lũ lụt từ năm 1980 đến 2023 đã lên tới 325 tỷ euro. Châu Âu cũng được ghi nhận là khu vực ấm lên nhanh nhất toàn cầu, làm trầm trọng thêm các hiện tượng thời tiết cực đoan liên quan đến nước.
Khoảng trống đầu tư và lời kêu gọi hành động
Ủy viên Nghị viện châu Âu Hildegard Bentele (Đức, khối EPP), người đứng đầu Nhóm Nghị sĩ về Nước tại Nghị viện châu Âu, nhấn mạnh: “Tất cả mọi người đều biết rõ tình trạng khẩn cấp và nhu cầu đầu tư cấp thiết trong lĩnh vực nước. Vấn đề là chúng ta chưa tận dụng hiệu quả ngân sách hiện có.”
Hiện tại, các quốc gia EU chi khoảng 55 tỷ euro mỗi năm cho đầu tư vào lĩnh vực nước, nhưng theo Ủy ban châu Âu, vẫn còn thiếu khoảng 23 tỷ euro mỗi năm để đáp ứng các nhu cầu thực tế.
Để thu hẹp khoảng cách này, EU có kế hoạch phân bổ nhiều hơn từ Quỹ Chính sách Kết nối (Cohesion Policy) – vốn được thiết kế để hỗ trợ các khu vực kém phát triển – cho các dự án quản lý nước. Đồng thời, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) sẽ triển khai một chương trình tài chính mới trị giá 15 tỷ euro trong giai đoạn 2025–2027, nhằm thu hút thêm 25 tỷ euro từ các nhà đầu tư tư nhân.
Thách thức từ công nghiệp, nông nghiệp và “hóa chất vĩnh cửu”
Chiến lược của EU cũng hướng đến việc kiểm soát ô nhiễm nguồn nước, đặc biệt là từ các hóa chất PFAS – thường được gọi là “chất ô nhiễm vĩnh cửu” do khó phân hủy trong tự nhiên.
Phóng viên Amandine Hess của Euronews cho biết: “Một số loại PFAS đã được chứng minh có khả năng gây ra những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Ủy ban châu Âu đang lên kế hoạch xây dựng một quan hệ đối tác công – tư nhằm thúc đẩy đổi mới trong việc làm sạch các chất ô nhiễm này. Nguyên tắc ‘người gây ô nhiễm phải trả tiền’ sẽ được áp dụng. Ngân sách công chỉ được sử dụng ở những địa điểm không thể xác định thủ phạm gây ô nhiễm.”
Dù vậy, các tổ chức môi trường và Đảng Xanh châu Âu cho rằng chiến lược mới vẫn thiếu các cam kết pháp lý cụ thể và không giải quyết tận gốc nguồn gốc ô nhiễm.
Thiếu ràng buộc pháp lý và mục tiêu còn dè dặt
Ủy ban châu Âu đề xuất tăng hiệu suất sử dụng nước thêm ít nhất 10% vào năm 2030, tuy nhiên, không đưa ra các mục tiêu ràng buộc rõ ràng. Điều này khiến nhiều tổ chức phi chính phủ và nhà lập pháp châu Âu bày tỏ lo ngại về tính khả thi của kế hoạch.
Nghị sĩ Hildegard Bentele thừa nhận: “Mục tiêu 10% là một ý định tốt, nhưng còn quá khiêm tốn. Các quốc gia thành viên đang tụt hậu trong việc triển khai các luật hiện hành, và chúng ta cần thúc đẩy nhanh hơn. Tôi hy vọng Ủy ban sẽ hành động quyết liệt hơn trong thời gian tới, kể cả áp dụng chế tài với những quốc gia không hoàn thành mục tiêu.”
Sau hơn hai thập kỷ triển khai các chỉ thị về nước từ năm 2000, tiến độ đạt được vẫn còn hạn chế. Giới chuyên gia cho rằng sự phối hợp giữa khung pháp lý, đầu tư tài chính và cam kết chính trị mạnh mẽ là điều kiện cần thiết để chiến lược mới thực sự tạo ra thay đổi trong quản lý tài nguyên nước của châu Âu. Trong khi khung chiến lược này được đánh giá là bước đi đúng hướng, tính hiệu quả sẽ còn phụ thuộc vào cách mà các quốc gia thành viên biến lời nói thành hành động cụ thể.
Nguồn : euronews
Bài viết Sống tại châu Âu, bạn sẽ bị ảnh hưởng thế nào nếu nguồn nước không còn sạch và đủ dùng? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Châu Âu TV.
